LPG ticari propan ve ticari bütanın genel adıdır. Petrol ve gaz endüstrisinde üretilen hidrokarbon ürünüdür.
Çoğunlukla propan üç karbon atomlarını içeren hidrokarbonlardan meydana gelmektedir.
Çoğunlukla ticari bütan dört karbon atomu içeren hidrokarbonlardan meydana gelmiştir. Başlıca normal ve izo-bütandan oluşmaktadır.
Türkiye de daha çok mutfaklarda ve bu arada ısınma, aydınlatma ve sanayicimizin birçok kesimlerinde kullanılan, dünyada ve özellikle de ABD de otomotiv sanayiinde araçlara enerji elde etmede, havalandırma cihazlarının çalıştırılmasında, petrol kuyuları sondaj donanımlarına güç elde etmede karşımıza çıkan LPG; Propan (C 3H 8) ve Bütan (C 4H 10)`nın belli oranlardaki karışımından oluşan ve Liquefied Petroleum Gases kelimelerinin baş harfleri ile ifade edilen sıvılaştırılmış bir petrol gazıdır. Dünyadaki LPG üretiminin %61`i doğal gaz, %39`u ise rafineri üretiminden elde edilmektedir (Ciniviz 2001)
LPG (SIVILAŞTIRILMIŞ PETROL GAZI)' NIN ÖZELLİKLERİ
Bütan ve propanın belirleyici temel özelliklerinden biri buharlaşma basıncıdır, yani sıvının kapalı hacimdeki buhar ile dengede olduğu basınçtır. Şekil 3.1'de LPG buhar basıncına bağlı sıcaklık eğrileri görülmektedir. Örneğin bütanın 0 oC'deki buhar basıncı 0,0005 bar ve 15 oC'de 0,8 bardır. Propanın 0 oC sıcaklık da ki buhar basıncı ise 4 bardır. Yazın aynı sıcaklıkta bütan karışım oranlarının değişmesi basınç üzerinde belirgin farklılıklara neden olur. Isı arttıkça basınç artar ve sıvılaştırılmış petrol gazı ile dolu olan bir ortamda sıcaklık arttıkça basıncında artması içinde bulunan tankın patlamasına neden olur.
LPG'NİN AVANTAJ VE DEZAVANTAJLARI
LPG Yakıtının Avantajları:
* Daha verimli yanma,
* Emme manifolduna tamamen buharlaşmış olarak girdiği için motor yağı seyrelmez ve yağın ömrü uzar,
* Yanma odasında daha az artık maddeler meydana gelir,
* Sıvı yakıtın iyi buharlaşması nedeniyle, yoğu şan yakıtın silindir yüzeyindeki yağı yıkayıp, silindir ve segmanları yağsız bırakma problemi yoktur,
* Yangın anında yakıt tankının yangına (basınca) dayanma süresi diğerlerine göre daha yüksektir,
* Gaz fazında hava ile daha iyi karışması sonucu iyi bir yanma gerçekleşir,
* Dizel ve benzin yakıtına göre egzoz emisyonu daha temizdir,
* Motor daha az aşınmaktadır,
* Yakıt pompası gerekmez,
* Ekonomiktir,
LPG' nin Dezavantajları * Basınç altında sıvılaştırılarak depo edildiğinden dağıtım ve depolanması zordur,
* Yakıt tankı için yer gereksinimi fazladır,
* LPG'nin doldurulması veya çalışma esnasında taşıtın kokması gibi nedenler (Ciniviz 2001 ).
LPG VE ÇEVRE
Trafikteki artış çevreyi ve enerji tüketimini giderek daha kötü biçimde etkilemektedir. Karbon ve azotmonoksit, yanmamış hidrokarbon, kurşun, karbondioksit, kükürt dioksit, kömür parçacıkları gibi emisyonların çevreye yayılmasından özellikle taşımacılık sektörü sorumludur (İçingür 1998).
Yanma olayı kaçınılmaz olarak kirleticidir. Yanma sonucu oluşan emisyonlar yakıtın fiziksel ve kimyasal özelliklerine yakıcı yakıt karışımının bileşimine ayrıca yanma sürecin ve çevre koşullarına bağlıdır (Ciniviz 2001).
Benzin kurşunsuz yakıt, dizel ve LPG emisyonlarını karşılaştırırsak, tüm bu yakıtların karbon ve azot monoksitlerle birlikte yanmamış hidrokarbonlar ürettiğini ancak kurşunun yalnızca benzin tarafından açığa çıkarıldığını görürüz. Bundan başka LPG kükürt di oksit ve aromotikleri üretmez (Öner 2000).
Yanmayla ortaya çıkan tüm ürünler havanının kalitesi üzerinde kötü etki yapar. Ancak mutlak madde miktarlarından daha önemli olan her bir bileşiğin zehirlilik derecelerinin bilinmesi ve gerçek zararlılık ölçülerinin tanımlanmasıdır.
